Ruwbouw & constructie
De dragende delen van een gebouw: metselwerk, beton, staal en hout — van spouwmuur, latei en wapening tot vloersystemen en houtskeletbouw. U leest wat elk bouwdeel doet, hoe de krachten lopen en welke normen (Eurocodes, Bbl) erbij horen. Doorbraken in dragende muren rekenen we bewust niet voor: dat is constructeurswerk.
- Bekisting — Tijdelijke mal van hout, staal of systeemelementen waarin betonspecie wordt gestort en uithardt tot een maatvast constructiedeel; na voldoende sterkteontwikkeling wordt de bekisting verwijderd (ontkisten).
- Betonrot — Betonrot is schade waarbij de stalen wapening in beton gaat roesten; het uitzettende roest drukt de betondekking eraf, zichtbaar als afschilferend beton, roestsporen en blootliggende staven.
- Breedplaatvloer — Systeemvloer opgebouwd uit dunne prefab betonplaten (doorgaans 50–70 mm) met ingestorte tralieliggers, die op de bouwplaats als verloren bekisting dienen en worden afgestort met een betondruklaag tot één samengestelde constructievloer.
- Casco — Het constructieve geraamte en de omhulling van een gebouw — fundering, dragende wanden, vloeren, dak en gevel — wind- en waterdicht opgeleverd, maar zonder afbouw en installaties.
- Dilatatie — Een bewust aangebrachte doorgaande voeg die een constructie in vrij beweegbare delen splitst, zodat uitzetting, krimp en zettingsverschillen worden opgevangen zonder scheurvorming.
- Draagmuur — Een draagmuur is een muur die naast zijn eigen gewicht ook belastingen uit vloeren, dak of bovenliggende bouwdelen opneemt en afdraagt naar de fundering; hij maakt deel uit van de hoofddraagconstructie.
- Gewapend beton — Constructiemateriaal waarbij betonstaal in vers beton wordt ingestort, zodat het staal de trekkrachten opneemt die beton zelf nauwelijks kan weerstaan.
- HEA-/HEB-balk — Warmgewalste stalen H-profielen (breedflensbalken) die worden toegepast om openingen in draagmuren te overbruggen. Het getal in de naam geeft de nominale hoogte in mm aan; bij HEB klopt die exact, een HEA is bij dezelfde naam iets lager en lichter.
- Houtskeletbouw (HSB) — Bouwmethode waarbij de dragende constructie bestaat uit een houten stijl- en regelwerk met beplating (bv. OSB) en isolatie tussen de stijlen; wanden worden vrijwel altijd prefab als elementen aangeleverd.
- Kanaalplaatvloer — Prefab systeemvloer van (meestal voorgespannen) beton met doorlopende holle kanalen in de lengterichting, waardoor de plaat 30–50% lichter is dan een massieve betonvloer bij nagenoeg gelijke draagkracht.
- Kapconstructie — Een kapconstructie is het dragende, meestal houten geraamte van een hellend dak dat dakbeschot en dakbedekking draagt en de belasting afdraagt op muurplaten en dragende muren.
- Krimpscheur — Een krimpscheur is een fijne scheur in beton, metselwerk of stucwerk die ontstaat doordat het materiaal bij het uitdrogen wil krimpen maar daarin wordt belemmerd. Meestal cosmetisch van aard en constructief onschuldig.
- Latei — Een latei is een draagbalk boven een gevel- of muuropening die het metselwerk en de belasting erboven opvangt en afdraagt naar de opleggingen aan weerszijden.
- Metselverband — Het patroon waarin metselstenen ten opzichte van elkaar verspringen, zodat stootvoegen niet boven elkaar vallen en de muur druk- en schuifkrachten spreidt over meerdere lagen.
- Onderstempelen — Onderstempelen is het tijdelijk ondersteunen van een vloer of constructie met bouwstempels zodat de belasting veilig wordt afgedragen terwijl een definitieve draagconstructie (balk, latei) wordt aangebracht.
- Overspanning — De vrije afstand tussen twee steunpunten die een balk, latei of vloer moet overbruggen. Hoe groter de overspanning, hoe zwaarder het benodigde constructie-element.
- Prefab — Prefab (prefabricage) is het in een fabriek vervaardigen van bouwelementen die op de bouwplaats uitsluitend nog gemonteerd worden.
- Spouwanker — Een spouwanker is een metalen verbindingsstuk — tegenwoordig van roestvast staal — dat het binnenblad en het buitenblad van een spouwmuur aan elkaar koppelt en windbelasting van het buitenblad naar de dragende constructie overdraagt.
- Spouwmuur — Een spouwmuur is een buitenwand opgebouwd uit twee gemetselde bladen — een dragend binnenblad en een buitenblad (gevelmetselwerk) — met daartussen een lucht- of isolatiespouw die vocht tegenhoudt.
- Wapening — Betonstaal — in de vorm van staven, netten of beugels — dat in gewapend beton de trekkrachten opneemt die beton zelf niet aankan.